Donderdag 30 april 2026 om 20:00u in Cinema Lumière Brugge

Bye Bye Tiberias, Lina Soualem, 2023, Documentaire, Palestina | Frankrijk, 82 minuten

[Villégiatures – Palestine – Bethléem] [Vakantieverblijven – Palestina-Bethlehem], Maurice Bekaert (1928), Reportage, België, 8 minuten, herkomst: Cinematek/Koninklijk Belgisch Filmarchief

Lina gaat op zoek naar verhalen van haar Palestijnse familie. Naast een liefdevolle documentaire is Bye Bye Tiberias een indringende film over de geschiedenis van het Joods-Palestijns conflict.

Tiberias is een idyllisch stadje aan een meer. Vroeger lag het in Palestina, maar na de oorlog van 1948 ging het aan Israël toebehoren. Lina groeit op in Parijs, maar is benieuwd naar de geboorteplaats van haar Palestijnse moeder. Samen reizen ze naar Tiberias om de vrouwen uit hun familie te bevragen en te leren begrijpen hoe de geschiedenis hun leven drastisch heeft veranderd.

Dit familieverhaal, in een brandend actueel politiek en maatschappelijk kader, wordt gekenmerkt door een rustige, gevoelige en soms emotionele verteltrant. Persoonlijke video’s uit het familiearchief en zwartwit videobeelden zorgen voor een bredere omkadering van het verhaal. Maar het is vooral de ingetogenheid die van Bye Bye Tiberias een sterkere film maakt.

Lina Soualem, Frans-Algerijns-Palestijnse regisseuse en actrice van Algerijnse afkomst, studeerde History & Political Science in Parijs voordat ze programmateur en vervolgens filmmaakster werd. Op zoek naar een manier om haar interesse in cinema en hedendaagse Arabische samenlevingen te combineren, werkte ze eerst als programmateur bij een mensenrechtenfilmfestival in Argentinië. Haar documentaires zijn persoonlijke zoektochten die de wortels van haar familiegeschiedenis verkennen.

Tijdens haar onderzoek naar historische beelden ontdekte Soualem hoe Palestijnen in koloniale films zoals Villégiatures – Palestine – Bethléem vaak worden gereduceerd tot anonieme figuranten: moslimmannen, christelijke vrouwen, bedoeïenen; zonder naam, gezicht of stem. Deze beelden, gemaakt met een koloniale blik die hen ontmenselijkt, vormen het enige tastbare bewijs van hun bestaan als diverse samenleving op hun eigen land. Soualem wijst op de koloniale erfenis van dergelijke archieven, die nog steeds worden gecontroleerd door (ex-)koloniale autoriteiten. Palestijnen moeten vaak betalen om beelden van henzelf te gebruiken, wat hun recht op eigen representatie en complexe verhalen beperkt.

Soualem pleit ervoor deze archieven te hergebruiken om koloniale voorstellingen te ontkrachten en het collectieve geheugen en de identiteit van Palestijnen te herstellen. Haar pleidooi is een belangrijke bijdrage aan de discussie over het herdenken van Afrikaans en Arabisch filmerfgoed. Door nieuwe methodologieën te ontwikkelen, internationale samenwerkingen aan te gaan en manieren te vinden om filmerfgoed te restitueren, kan de balans worden hersteld. Het gaat niet om het uitwissen van het 'pijnlijke' verleden, maar om het geven van ruimte aan stemmen die eeuwenlang zijn genegeerd.

Vertoning in kader van MOOOV festival.